Model release ve property release nedir, ne zaman gerekir?

Ticari mi, editöryel mi?

İzin belgesi ihtiyacını belirleyen asıl ayrım, içeriğin ticari mi yoksa editöryel mi olduğudur. Ticari içerikte görseldeki mülk sahiplerinden, sanatçılardan ve tanınabilir kişilerden izin almak gerekir. Editöryel içerikte ise bu gerekmez, çünkü bu içerik haber kanalları aracılığıyla kamu yararına kullanılır.

Pratik sonuç şu: aynı fotoğrafı ticari olarak yüklemek istiyorsanız izin belgesi toplamanız gerekebilir, editöryel olarak yüklüyorsanız gerekmez — ama editöryel içeriğin kendi kuralları vardır ve ticari amaçla lisanslanamaz.

Model release ne zaman gerekir?

Ticari gönderimlerde görselde tanınabilir bir kişi varsa model release gerekebilir. “Tanınabilir” ifadesi burada önemli: yüzü seçilmeyen, sırtı dönük ya da silüet hâlindeki bir kişi genellikle bu kapsama girmez, ama dövme gibi ayırt edici unsurlar durumu değiştirebilir — Shutterstock dövme içeren ticari içerik için ayrı bir kılavuz yayımlıyor.

Editöryel içerikte tanınabilir kişiler için model release gerekmiyor. Belgesel nitelikli editöryel içerik, ana kuralıyla, model ve property release olmadan gönderilebiliyor ve içinde işletme adları ile logolar bulunabiliyor.

Yapay zekâ ile üretilen içerikte de bu kural geçerliliğini koruyor. Adobe Stock, tanımlanabilir bir kişiyi betimleyen, ona dayanan veya onu canlandırmayı amaçlayan yapay zekâ içeriğinin model release gerektirdiğini belirtiyor — gerçek bir kişinin istem olarak kullanılması ya da istemde belirli bir kişinin adının geçmesi buna dâhil.

Property release ne zaman gerekir?

Property release, özel mülkün ticari amaçla görselde kullanılmasına izin veren belgedir. Ticari gönderimlerde görselde tanınabilir bir mülk varsa gerekebilir; editöryel içerikte ise property release gerekmiyor.

Telif korumalı eserler ayrı bir başlık: bir heykel, tablo veya mimari eser görselinizin öznesiyse, ticari kullanım için eser sahibinden izin gerekebilir. Shutterstock bu durum için ayrı bir kılavuz yayımlıyor.

Etkinlikler ve basın akreditasyonu

Organize etkinliklerde çekilen editöryel içerik için model release istenmiyor ve görselde logo bulunabiliyor. Ancak bu içerikler için basın akreditasyonu istenebiliyor: konser, üst lig spor müsabakası ya da konferans gibi organize bir etkinliği çekmek için yetki verildiğinin kanıtlanması gerekebiliyor.

At yarışı, futbol maçı ve moda defilesi gibi etkinlikler de aynı kapsamda değerlendiriliyor — model release gerekmiyor, logo bulunabiliyor, ama akreditasyon sorulabiliyor.

En sık yapılan hata: yanlış tür işaretlemek

İzin belgesi eksikliği kadar sık görülen bir sorun, içeriğin yanlış türde işaretlenmesi. Shutterstock bunun için ayrı bir ret gerekçesi kullanıyor: “Incorrect Release Designation”.

Pratikte bu iki yönde de olabiliyor. Editöryel nitelikte bir görseli ticari olarak göndermek izin belgesi eksikliği doğurur; ticari değeri olan bir görseli gereksiz yere editöryel işaretlemek ise satış potansiyelini daraltır. StokMeta’nın ürettiği CSV’de Editorial sütunu varsayılan olarak “no” gelir — editöryel içerik yüklüyorsanız bu alanı kendiniz “yes” yapmanız gerekir.